• 13 Reasons Why - score
  • 13 Reasons Why
  • Dalida
  • Straight Outta Compton
  • Hologram for the King, A
Maurice Jarre

 

Maurice-Alexis Jarre przyszedł na świat 13 września 1924 r. w Lyonie. Jako, że wychowywał się w domu, w którym nie było miejsca na muzykę, przyszły kompozytor zainteresował się nią na poważnie w stosunkowo późnym wieku, bo dopiero jako nastolatek. Wbrew sprzeciwowi ojca, postanowił wtedy, że uczyni z niej swój "zawód". Ukończył szkołę muzyczną, gdzie grał na perkusji. Stosunkowo młodo, bo w wieku 27 lat rozpoczął komponowanie na potrzeby filmowe.

Pierwsza styczność przyszłego mistrza z X muzą miała miejsce w 1951 roku, kiedy został poproszony przez George’a Franju o napisanie muzyki do krótkiego filmu dokumentalnego pt. "Hotel inwalidów". W ciągu następnej dekady stworzył jeszcze kilka ilustracji, głównie do francuskich produkcji, jednakże nie to podówczas stanowiło jego główne zajęcie. Była nim natomiast praca dyrektora w Théâtre National Populaire. Osobiście kompozytor wspominał ten czas, jako najlepszy w jego życiu, m.in. ze względu na wielość i wielkość wyzwań, jakim musiał stawiać czoła (którym podobno później nic już nie dorównało). Wydaje się to dziwne, w obliczu faktu, iż świat miał dopiero o nim usłyszeć, a zatem teoretycznie najbardziej pracowity okres swego życia, miał wciąż przed sobą.

Jego kariera kompozytora filmowego na dobre rozpoczęła się od słynnego "Lawrence’a z Arabii". Jak na stosunkowo mało doświadczonego kompozytora był to wybór dość zaskakujący (w latach 60. na rynku istniała już dość duża konkurencja; możliwe jednak, że wybór taki spowodowany był potrzebą zmian, gdyż "złoty wiek" muzyki filmowej dobiegał właśnie końca). Za to jakże trafny! W tym wypadku pierwsze duże zlecenie wywindowało nieznanego do tej pory twórcę na sam szczyt. Posypały się nominacje do wszelakich nagród, od Oscarów począwszy (wygrana), na Grammy skończywszy. Sława owej partytury bynajmniej nie zakończyła się w 1962 r., a wręcz przeciwnie – do dziś uważana jest ona za jedną z najlepszych w historii muzyki filmowej. Świadczy o tym chociażby 3 miejsce na liście 25 najlepszych filmowych ścieżek muzycznych wszechczasów, ogłoszonej w 2005 r. przez Amerykański Instytut Filmowy (wyżej uplasowała się jedynie muzyka do IV części Gwiezdnych Wojen, "Nowej Nadziei" autorstwa Johna Williamsa oraz "Przeminęło z Wiatrem" Maxa Steinera). David Lean, do którego filmu napisana została owa partytura, podobno wysłuchawszy muzyki napisanej przez Jarre’a do sceny, w której T.E. Lawrence ratuje zagubionego człowieka, chciał wydłużyć sekwencję, aby praca kompozytora stała się kompletna. Nie był on zresztą jedynym reżyserem, który tak wysoko cenił muzykę Francuza. Sam mistrz suspensu, Alfred Hitchcock, w odniesieniu do ścieżki dźwiękowej napisanej dla "Topazu" (1969 r.) miał powiedzieć do kompozytora: "I have not given you a great film, but you have given me a great score" (Nie dałem Ci wielkiego filmu, ale Ty dałeś mi wielką ścieżkę muzyczną).

Od tego czasu Jarre nieprzerwanie tworzył muzykę do filmów Leana, za którą otrzymywał nominacje do wszelkiej maści nagród muzyczno-filmowych. Owa owocna współpraca nie przeszkodziła mu w poszukiwaniu innych źródeł inspiracji. Pracował m.in. dla takich sław jak Peter Weir czy John Huston. Tworzył nie tylko muzykę na potrzeby filmowe, ale udzielał się też w telewizji, gdzie stworzył słynne oprawy m.in. do "Szoguna", "Great Performances" oraz "Jezusa z Nazaretu" – miniserii w reżyserii Franco Zefirelliego, do którego napisał jedną z najbardziej przejmujących ścieżek muzycznych w swojej karierze. Był to koniec lat 70. i jedna z ostatnich partytur mistrza, które napisane były w całości na orkiestrę. Począwszy od lat 80. jego twórczość zaczęła zmieniać się i zwracać w kierunku brzmień elektronicznych. Dał temu wyraz chociażby w "Fatalnym Zauroczeniu", czy "Roku niebezpiecznego życia". Osobiście uważał, że tworzenie muzyki elektronicznej stanowiło o wiele większe wyznawanie, niż klasycznie rozpisana na orkiestrę ilustracja. Podobno kosztowało go także o wiele więcej pracy. Ten zwrot w jego twórczości niewątpliwie związany był także z zainteresowaniem filmami science-fiction, a raczej tworzeniem muzyki do takich obrazów (przykładowo: "Ucieczka w sen", "Mad Max: pod kopułą gromu"). Wizje przyszłości niewątpliwie potrzebowały ‘muzyki przyszłości’, a jako, że w latach 80. muzyka elektroniczna stanowiła pewne novum, idealnie pasowała do tejże roli.

Można powiedzieć, że swoje ostatnie wielkie dzieło Jarre stworzył w roku 1990, na potrzeby obrazu "Uwierz w ducha". Co ciekawe, muzyka z tego filmu głównie kojarzy się głównie z piosenką "Unchained Melody" w wyk. The Righteous Brothers, który to utwór jest znacznie starszy od samego filmu – został napisany w 1955 r. przez Alexa Northa i stał się podstawą ilustracji filmu "Unchained".

Zmarły na raka w marcu 2009 r., Maurice Jarre niewątpliwie był jednym z największych twórców muzyki filmowej w historii kinematografii. Nie tylko stworzył niezapomniane partytury, ale także przyczynił się, poprzez swoją fascynację muzyką elektroniczną, do zmiany pojmowania ilustracji filmowej, która nieodmiennie do lat 60. kojarzyła się z orkiestrą. Sam John Williams powiedział, że "jego wkład w muzykę filmową jest wielkim dziedzictwem i spadkiem dla kolejnych pokoleń". Również syn kompozytora, pionier muzyki elektronicznej, Jean Michael Jarre tak powiedział o ojcu: "myślę, że jego dziedzictwo znajduje się (leży) pomiędzy tymi, którzy naprawdę zrewolucjonizowali współczesne muzyczne ścieżki filmowe".

Autor biografii: Wicked


Najważniejsze nagrody i nominacje:

- Oscar za muzykę do: "Laurence’a z Arabii", "Doktora Żywago" oraz "Podróż do Indii", a także pięć nominacji za: "Niedziele w Avray", "Mesjasza", "Świadka", "Goryle we mgle" oraz "Uwierz w ducha";

- Złoty Glob za muzykę do: "Doktora Żywago", "Podróż do Indii", "Goryle we mgle" oraz "Spacer w chmurach", a także sześć nominacji za: "Laurence’a z Arabii", "Czy Paryż płonie?", "Człowieka, który chciał być królem", "Świadka", "Wybrzeże Moskitów" i "Krople Słońca";

- Grammy za muzykę do "Doktora Żywago", a także pięć nominacji do tej nagrody za: "Laurence’a z Arabii", "Córkę Ryana", "Świadka", "Podróż do Indii" i "Fatalne zauroczenie";

- BAFTA za muzykę do "Świadka" i "Stowarzyszenia umarłych poetów", oraz nominacja do tej nagrody za "Podroż do Indii".


Linki:

http://en.wikipedia.org/wiki/Maurice_Jarre

http://www.imdb.com/name/nm0003574/

http://www.imdb.com/name/nm0003574/awards

  


FILMOGRAFIA

TYTUŁ FILMU

ROK

Powstanie

2001

Marzyłam o Afryce

2000

Kropla słońca

1999

Jour et la nuit, Le

1997

Spacer w chmurach

1995

Bez lęku

1993

Mr. Jones

Więzy przyjaźni

1992

Cień wilka

Dom zachodzącego słońca

Tylko samotni

1991

Stłumiony ogień

Uwierz w ducha

1990

Drabina Jakubowa

Po zmroku, kochanie

Solar Crisis
Stowarzyszenie Umarłych Poetów

1989

Wszystko jest możliwe

Wrogowie

Renifer Świętego Mikołaja
Goryle we mgle

1988

Zabójstwo Mary Phagan

Dyktator z Paraduru
Distatnt thunder
Wildfire
Fatalne zauroczenie

1987

Bez wyjścia

Gaby-historia prawdziwa

Shuto shoshitsu
Palanquin des larmes, Le
Wybrzeże Moskitów

1986

Tai-Pan
Gwiezdna paczka
Rozgrzeszenie
Świadek

1985

Mad Max pod Kopułą Gromu
Mój własny wróg

1984

Oblubienica Frankensteina
Podróż do Indii
Ściśle tajne
Ucieczka w sen
Samson i Dalila
Dla tych, których kochałem

1983

Firefox

1982

Zakochani młodzi lekarze

Nie płacz, to tylko burza

Coming out of the Ice

Rok niebezpiecznego życia
Szkoła kadetów

1981

Fałszerstwo

Omar Muchtar

Szogun

1980

Czarny marmur

American success Company, The

Resurrection

Enola Gay: the Men, the Mission, the Atomie Bomb
Ostatni lot arki Noego
Sztukmistrz z Lublina

1979

Zimowe zabójstwa

Blaszany bębenek
Dwie samotności

1978

Ishi: The Last od His Tribe

Tortue sur le dos, La

Users, The

Maszeruj lub giń

1977

Książe i żebrak

Ostatni z wielkich

1976

Krzyknąć diabłu w twarz

Mesjasz

Człowiek, który chciał być królem

1975

Mandingo

Oddział

Mr. Sycamore

Wielkie nadzieje

1974

Grandeur nature

Island at the Top od the Word, The

Człowiek Mackintosha

1973

Środa popielcowa

Sędzia z Teksasu

1972

Papież Joanna

Samuraje i kowboje

1971

Apartament w Hotelu Plaza

El Kondor

1970

Córka Ryana

Sezon w piekle

Zmierzch bogów

1969

Topaz

Nadzwyczajny marynarz

Żyd Jakow

1968

Poker

Isadora

Villa Rides

Noce generałów

1967

25 godzina

Grand Prix

1966

Gambit

Zawodowcy

Doktor Żywago

1965

Kolekcjoner

Czy Paryż płonie?

Pociąg

1964

A oto koń siny

Weekend w Zuydcoote
Judex albo zbrodnia doskonała

1963

Un roi sans divertissment
Rusters, Les
Najdłuższy dzień

1962

Lawrence z Arabii
Niedziele w Avray
Soleil dans l'oeil, Le
Rajski ptak
Thérese Desqueyroux
Prezydent

1961

Źródło trzech prawd
Światła na mordercę
Big Gamble, The
Sławne miłości
Temps du ghetto, Le
Oczy bez twarzy

1960

Pęknięte lustro
Recours en grâce
De fil en aiguille
Głową w mur

1959

Étoiles de midi, Les
Podrywacze
Vel' d'Hiv
Bel indifférent, Le

1957

Cała pamięć świata

1956

Théâtre national populaire, Le
Sur le pont d'Avignon
Hotel inwalidów

1952